MOŽE LI RS relaksirati odnose sa EU kao što je to učinila sa SAD

Republika Srpska je diplomatskim putevima uspjela da u određenoj mjeri popravi odnose sa američkom administracijom nakon dolaska na vlast Donalda Trampa, a spremna je da to isto učini i sa EU ukoliko zvanični Brisel pokaže poštovanje.

Srpska je posljednjih mjeseci popravila imidž na geopolitičkom planu, uz zadržavanje tradicionalno dobrih odnosa sa Ruskom Federacijom i drugim partnerima na svjetskom nivou te usljed približavanja Vašingtonu nakon čega su ukinute i tamošnje sankcije republičkim funkcionerima.

Promjene u pogledima Amerike u spoljnoj politici su dovele do drugačijih poruka i u samom Savjetu bezbjednosti Ujedinjenih nacija (SB UN) u odnosu prema BiH, odnosno poziciji Kancelarije visokog predstavnika (OHR) i o potrebi smanjenja međunarodnog prisustva u BiH.

S druge strane, evropski zvaničnici su i nakon posljednje rasprave o BiH, potvrdili da Brisel ostaje pri svojim ranijim stavovima, posebno kada je riječ o pogledu na Srpsku.

Uz navode da Evropski parlament prepoznaje da su određeni zvaničnici Republike Srpske uklonjeni s liste sankcionisanih osoba u SAD-u i da su vlasti u Srpskoj angažovali lobističke firme i u ugovorima promovisali ideje secesionizma, ukazali su na potrebu usvajanja evropskih zakona, ali i uputili kritiku Vladi u Banjaluci zbog veza s ruskim zvaničnicima.

U jednom od posljednjih izvještaja i Evropska komisija je podržala rad OHR-a i podsjetila da se zatvaranje treba desiti tek nakon što se ispuni Agenda “pet plus dva” uslova među kojima je i pitanje tzv. državne imovine.

Pružena ruka
Ipak, da je i dalje ispružena ruka ukazao je predsjednik Narodne skupštine Nenad Stevandić.

– Uporni smo da sa Evropskom unijom učinimo isto što smo učinili sa SAD. Potpuna revitalizacija odnosa na bazi poštovanja bez poniženja i gubitka suvereniteta – poručio je juče Stevandić dodajući da se nisu zakleli ni EU, visokim predstavnicima, niti bilo kojoj državi već samo Srpskoj.

Govoreći o mogućnosti relaksacije odnosa između Srpske i EU, profesor geopolitike na Univerzitetu u Istočnom Sarajevu Srđan Perišić podsjeća da se Srpska u svojoj spoljnoj politici posljednjih godina oslanjala na Rusiju do momenta podijele zapada.

– SAD su počele da vode drugačiju te u velikoj mjeri ideološku politiku i geopolitiku u odnosu na Brisel i zbog toga je prirodno i došlo do boljih odnosa sa Srpskom. To popravljanje odnosa sa SAD je posljedica loših odnosa Vašingtona i Brisela. Da nema tih loših odnosa, da se oni nisu rascijepili, nikada Republika Srpska ne bi popravila odnose sa Vašingtonom – rekao je Perišić za “Glas”.

Iskorištena prilika
Srpska je u spoljnoj politici iskoristila to što se Zapad podijelio i došlo je do približavanja sa SAD, dodajući da možemo još govoriti o strateškim odnosima.

Evropska unija je, s druge strane, naglasio je, i dalje na starim kolosijecima kao tokom svih 31 godine od potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma.

– A oni znače da nema Republike Srpske, odnosno da joj treba oduzimati postepeno nadležnosti da je na kraju ne bi bilo. Ništa EU nije promijenila na tom putu. Brisel koristi učlanjenje BiH u EU za centralizaciju, a na sreću SAD su pomalo od toga odustale – istakao je Perišić koji je istrajan u tvrdnji da neće doći do približavanja Republike Srpske i EU, posebno i u sadašnjim međunarodnim okolnostima i sukoba u Ukrajini.

– To će biti dodatno otežavajuća okolnost. Unija vodi rat protiv Rusije i priprema se za novi rat 2028 – 2030. da ga samostalno vodi i to bez Ukrajine tako da će EU praviti nove pritiske, uslovljavanja. S druge strane, niko u Srpskoj ne želi u rat protiv Rusije – zaključio je Perišić, uz opasku da EU nikada neće promijeniti stav o centralizaciji BiH.

Pogled Republike Srpske na evropski put BiH predočen je i u posljednjem izvještaju koji je Banjaluka poslala u SB UN u maju. Akcenat je, kao i svaki put, stavljen na Ustav BiH koji “predstavlja srž Dejtonskog sporazuma”.

– Poštovanje federalne ustavne strukture i zaštitnih mehanizama od suštinskog je značaja za stabilnost BiH. Kao i u drugim multinacionalnim državama u Evropi, kao što su Švajcarska ili Belgija, dejtonska rješenja koja uvažavaju različite narode predstavljaju snagu, a ne slabost, i jedini su način da se održi trajni mir u zemlji sa takvom istorijom – piše u tom dokumentu.

Trojanski konj
U republičkom izvještaju SB UN je precizirano da Srpska podržava put BiH ka članstvu u Evropskoj uniji, ali ne po cijenu odricanja od autonomije koja joj pripada u skladu sa Dejtonskim sporazumom.

– Republika Srpska neće dozvoliti bošnjačkim strankama da evropske integracije koriste kao “trojanskog konja” za centralizovanje BiH, suprotno Dejtonskom ustavu i mehanizmima koji štite Hrvate i Srbe – piše u dokumentu koji je potpisao premijer Srpske Savo Minić.

Gla Srpske