Foto: screenshot
Ovaj pristup dodatno produbljuje već napete odnose unutar NATO-a, koje su ranije uzdrmali Trampovi potezi, uključujući i prijetnje povlačenjem iz saveza.
Bijela kuća priprema svojevrsni spisak “dobrih i loših” članica NATO-a, dok administracija Donalda Trampa razmatra načine da kazni saveznike koji nisu podržali rat u Iranu. Ovaj potez, na kojem su zvaničnici radili uoči posjete generalnog sekretara NATO-a Marka Rutea Vašingtonu ovog mjeseca, predstavlja novi signal da Tramp namjerava ispuniti ranije prijetnje prema članicama koje ne smatra “uzornim saveznicima”, piše Politico.
Podjela na “dobre i loše”
Plan američke administracije uključuje detaljnu analizu doprinosa svake članice savezu i njihovo razvrstavanje u kategorije, potvrdila su tri evropska diplomata i jedan američki odbrambeni zvaničnik upoznat s procesom. Ovaj pristup dodatno produbljuje već napete odnose unutar NATO-a, koje su ranije uzdrmali Trampovi potezi, uključujući i prijetnje povlačenjem iz saveza.
Ministar odbrane Pit Hegset iznio je sličnu ideju u decembru prošle godine.
– Saveznici koji se više potrude, poput Izraela, Južne Koreje, Poljske, sve više i Njemačke, baltičkih zemalja i drugih, uživat će našu posebnu naklonost. Saveznici koji i dalje ne ispunjavaju svoj dio obaveza u kolektivnoj odbrani snosit će posljedice.
Jedan diplomata naveo je da novi plan podsjeća upravo na taj pristup.
– Bijela kuća ima nekakav dokument o “dobrima i lošima’”, pa pretpostavljam da se radi o sličnom načinu razmišljanja.
Nejasne mjere i moguće posljedice
Administracija zasad ne otkriva konkretne mjere, dok se razmatraju različite opcije. Evropski zvaničnici navode da nije jasno koje bi nagrade ili kazne mogle biti primijenjene.
– Ne djeluje da imaju jasne ideje kada je riječ o kažnjavanju loših saveznika.
Dodaje se da bi premještanje američkih trupa moglo biti jedna od opcija, iako bi to u praksi bilo skupo i logistički zahtjevno.
Mogući dobitnici
Rumunija i Poljska se spominju kao zemlje koje bi mogle imati koristi od novog pristupa, jer uživaju podršku američke administracije i već godinama prihvataju veći broj američkih vojnika.
Poljska već pokriva značajan dio troškova prisustva američkih snaga, dok Rumunija razvija infrastrukturu za dodatno vojno prisustvo.
Nezadovoljstvo zbog Irana
Bijela kuća je ranije izrazila nezadovoljstvo ponašanjem pojedinih saveznika tokom operacija u Iranu.
– Dok su Sjedinjene Američke Države uvijek bile uz svoje takozvane saveznike, zemlje koje štitimo hiljadama vojnika nisu bile uz nas tokom operacije “Epic Fury”. Predsjednik Tramp je jasno rekao šta misli o toj nepravednoj dinamici i Sjedinjene Američke Države će to pamtiti.
Koncept “uzornih saveznika” omogućio bi razlikovanje država koje su podržale američke operacije od onih koje su to odbile ili odugovlačile.
Dok su Ujedinjeno Kraljevstvo i Francuska pokazale rezervisan stav, neke zemlje poput Rumunije i Bugarske pružile su logističku ili infrastrukturnu podršku.
Otpor u Vašingtonu
Ideja već izaziva kritike u američkom Kongresu.
– Nije korisno kada američki čelnici potcjenjuju naše saveze. Moramo biti jasni oko brojnih političkih, strateških i moralnih koristi koje naša zemlja ima od saveza.
Neki bivši zvaničnici smatraju da administracija nema dovoljno kapaciteta za dodatno zaoštravanje odnosa s Evropom u trenutnim okolnostima.
– Administracija je već opterećena postojećim krizama i vjerovatno nema kapaciteta za otvaranje nove fronte s Evropom dok rat traje.
